In de Tweede Wereldoorlog waren Ierland, Liechtenstein, Portugal, Spanje, Zweden en Zwitserland “neutrale” landen. Neutrale landen? Hoe neutraal waren ze dan wel? Dat vroeg ik mij af en dat vraag ik mij nog steeds af.
In Zwitserland werden Joodse mensen op een bepaald moment (vanaf/in 1942?) niet meer toegelaten.
Portugal was fascistisch. Salazar was aan de macht. Hij was een fan van Mussolini, maar stond de Amerikanen toe om Portugese eilanden als uitvalsbasis te gebruiken.
Ook Spanje was fascistisch. De machtigste man, Franco, won de Spaanse Burgeroorlog en bleef aan de macht tot 1975 (!). Hij sympathiseerde met nazi-Duitsland. Omdat Hitler niet op zijn eisen inging (welke?), bleef Spanje neutraal.
Nazi-Duitsland maakte de Zwitserse regering duidelijk, dat zij er verstandig aan deed om tot de zgn. asmogendheden toe te treden, maar de Zwitserse regering ging daar niet op in. Wel werd de perscensuur verder aangescherpt. Ook werd de handel met nazi-Duitsland opgevoerd en werden er economische concessies gedaan. Tussen 1940 en 1945 verkocht het Duitse Rijk (veel geroofd) goud (ter waarde van 1,3 miljard frank) aan Zwitserse banken in ruil voor Zwitserse franken en andere buitenlandse valuta. Toen duidelijk werd dat de asmogendheden de oorlog gingen verliezen, veranderde het Zwitserse beleid van “accommodatie” ten opzichte van nazi-Duitsland. (Eerder was er al flink wat kritiek tegen geweest door de geallieerden, maar vooral van de zijde van de Sovjet-Unie, waar men sprak van het Pro-fascistische Zwitserland.)
De buurlanden van Zweden, Denemarken en Noorwegen, werden bezet door nazi-Duitsland. Finland vocht veelvuldig tegen de Sovjets, min of meer in samenwerking met de Duitsers.
Maar wat deed Zweden? De Zweedse neutraliteit zorgde voor tegenstrijdige handelingen, las ik. Zo leverde Zweden staal en machineonderdelen aan nazi- Duitsland, en steunde het land het verzet in Noorwegen. Ook steunde Zweden Finland tegen de Russen en werden Deense Joden met Zweedse hulp (hoe?) uit de concentratiekampen gehouden. Ook hielpen de Zweden Nederland in de “Winteroorlog” met voedseldroppings. (Als Zweden geen ijzererts aan Duitsland had geleverd dan was (volgens critici) de oorlog misschien niet uitgebroken of had korter geduurd!?)
Er is weinig onderzoek gedaan naar de vraag of Zweden méér hadden kunnen doen in de oorlog, las ik. (Het niet te hulp komen bij de buurlanden Finland en Noorwegen tijdens de inval van de Duitsers en de Russen, en het blijven leveren van goederen aan alle partijen bijvoorbeeld.)
Dit is wat ik over het onderwerp heb kunnen vinden, want zoals met zoveel dingen is vast en zeker de helft niet bekend.)
Hoe is het gesteld in het Europa van 2016 ?
